Két chống cháy hoạt động ra sao và những tiêu chuẩn cần biết

Trên tem của nhiều két sắt có ghi "chống cháy 60 phút". Con số đó nghĩa là gì, và nó bảo vệ được cái gì? Đây là chỗ hay bị hiểu sai nhất khi mua két.

Cơ chế chống cháy

Một chiếc két chống cháy không phải là hộp thép dày hơn. Thép thực ra dẫn nhiệt rất tốt — một hộp thép đặc để trong đám cháy sẽ nóng đều rất nhanh và nướng chín mọi thứ bên trong.

Bí quyết nằm ở lớp giữa. Két chống cháy có cấu tạo ba lớp: vỏ thép ngoài, lớp vật liệu cách nhiệt, và vỏ thép trong. Lớp giữa thường là bê tông nhẹ hoặc thạch cao có ngậm nước trong cấu trúc tinh thể.

Khi đám cháy làm nhiệt độ bên ngoài tăng lên, nhiệt truyền vào lớp cách nhiệt và bắt đầu làm bay hơi lượng nước này. Quá trình bay hơi hấp thụ một lượng nhiệt rất lớn — đây là hiện tượng vật lý giống như việc mồ hôi làm mát cơ thể. Chừng nào còn nước bốc hơi, nhiệt độ khoang trong vẫn được giữ thấp.

Hơi nước sinh ra thoát qua khe thông áp nhỏ, cũng chính là cơ chế ngăn két bị nổ do áp suất.

Con số 30, 60, 120 phút nghĩa là gì?

Đó là thời gian két chịu được trong điều kiện thử nghiệm tiêu chuẩn, chứ không phải khả năng bảo vệ vĩnh viễn.

Trong bài thử, két được đặt vào lò nung theo đường cong nhiệt độ mô phỏng đám cháy thật — nhiệt độ lên tới khoảng 840°C sau 30 phút và trên 900°C sau 60 phút. Két đạt chuẩn nếu nhiệt độ bên trong không vượt ngưỡng quy định trong suốt khoảng thời gian đó.

Con số này giả định lực lượng cứu hỏa tiếp cận được trong khoảng thời gian ấy. Với nhà ở đô thị, két 60 phút thường là đủ. Với nhà ở khu vực xa trạm cứu hỏa, hoặc nhà có nhiều vật liệu dễ cháy, nên cân nhắc mức cao hơn.

Ngưỡng nhiệt độ — chỗ quan trọng nhất

Đây là phần quyết định két có bảo vệ được thứ bạn cất hay không:

• Giấy bắt đầu ngả vàng và giòn ở khoảng 177°C, cháy ở khoảng 218°C. Chuẩn chống cháy cho giấy giữ nhiệt độ trong khoang dưới 177°C.
• Đĩa quang, băng từ hỏng ở khoảng 66°C.
• Ổ cứng, USB, thẻ nhớ hỏng ở khoảng 52°C — thấp hơn ngưỡng giấy tới hơn ba lần.

Nghĩa là: một chiếc két đạt chuẩn chống cháy cho giấy hoàn toàn có thể phá hủy ổ cứng bên trong nó mà vẫn được coi là "đạt chuẩn". Đây không phải lỗi sản phẩm — chỉ là hai chuẩn khác nhau cho hai loại nội dung khác nhau.

Ngoài nhiệt độ, chuẩn cho dữ liệu số còn giới hạn cả độ ẩm bên trong, vì chính hơi nước sinh ra từ lớp cách nhiệt cũng làm hỏng thiết bị điện tử.

Chống cháy không phải chống trộm

Đây là hiểu lầm phổ biến nhất, và nó dẫn tới quyết định sai.

Hai chức năng dùng cấu tạo ngược nhau về mặt ưu tiên:

• Chống cháy cần lớp cách nhiệt dày. Vật liệu này nhẹ và tương đối mềm — nó cách nhiệt tốt nhưng không chống được khoan hay cắt.
• Chống trộm cần thép dày, cứng, có lớp chống khoan. Thép đặc lại dẫn nhiệt tốt nên chống cháy kém.

Một chiếc két chống cháy giá phổ thông thường có vỏ thép khá mỏng. Nó bảo vệ tốt trước lửa nhưng không cản được lâu trước dụng cụ phá.

Nếu bạn cần cả hai, hãy nói rõ khi mua để chọn mẫu có đủ hai chứng nhận — loại này dày hơn, nặng hơn và đắt hơn đáng kể, nhưng đó là cái giá của việc làm tốt cả hai việc.

Ba điều ít người biết

1. Két đã qua một trận cháy thì nên thay. Lớp cách nhiệt đã mất hết nước, không còn khả năng bảo vệ cho lần sau, dù nhìn bên ngoài vẫn nguyên vẹn.
2. Không nên khoan thêm lỗ lên thân két chống cháy. Việc này phá vỡ lớp cách nhiệt liên tục. Nếu cần cố định, chỉ dùng đúng các lỗ có sẵn ở đáy do nhà sản xuất chừa ra.
3. Không mở két ngay sau cháy. Để nguội hoàn toàn trước, thường vài giờ. Mở sớm khi kim loại còn nóng và đưa oxy vào có thể làm bùng cháy giấy tờ bên trong.

Bảo quản

Lớp cách nhiệt ngậm nước cũng có mặt trái: két chống cháy giữ độ ẩm bên trong cao hơn két thường. Nếu cất giấy tờ quan trọng lâu ngày, nên đặt thêm gói hút ẩm và thay định kỳ vài tháng một lần.

Cũng nên mở két vài tháng một lần để thông khí và kiểm tra tình trạng bên trong, thay vì đóng kín nhiều năm liền.

Tóm lại

Ba điều cần nhớ khi cân nhắc két chống cháy: con số phút là thời gian chịu được chứ không phải mãi mãi; ngưỡng nhiệt cho giấy khác xa ngưỡng cho dữ liệu số; và chống cháy không tự động là chống trộm.

Xem các mẫu két sắt Liberty có tùy chọn chống cháy tại trang danh mục, hoặc gọi hotline để được tư vấn theo đúng thứ bạn cần cất.